Þeirri ósk var baunað á mig nýlega að skrifa um ferlið við gerð viskís. Ætla að stikla á stóru um það hér, án þess þó að fara of djúpt í það og verða of tæknilegur því það er hundleiðinlegt. Ætla að stikla á stóru um helstu atriði í ferlinu.
Ef við horfum til einmöltunga, þ.e.a.s. viskí gerð eingöngu úr möltuðu byggi, þá er oftast talað um fjögur stig ferlisins: Möltun, mesking, gerjun og eiming.
Við möltunina er byggið lagt í bleyti í tiltekinn tíma, ca. 2-3 daga í þar til gerðum kerjum.
Að því loknu er breitt úr bygginu á möltunargólfið og er það látið spíra þar. Möltunargólfið er einfaldlega steinsteypt gólf í stórum sal. Það ferli tekur um viku til 10/11 daga. Bygginu er snúið og velt um reglulega á þeim tíma, oftast með handafli, til að hafa betri stjórn á hitastiginu og þar af leiðandi spírunarferlinu. Einnig kemur það í veg fyrir að það bygg sem er næst gólfinu hreinlega mygli. Þegar spírunin hefur náð réttu stigi er byggið þurrkað yfir eldi. Eldsneytið er kol og mór. Fyrir þurrkunina er spíraða byggið oft nefnt “grænmalt”.
Þegar byggið, sem nú heitir malt, er orðið þurrt er það malað í kvörn. Að því loknu kemur hið svokallaða meskiker til sögunnar, sem er stórt, hringlaga ker. Vatnsleysanleg sterkjan, sem myndaðist þegar maltið spíraði, mun þar breytast í sykurkenndan vökva, oft nefndur maltvökvi. Það gerist fyrir tilstuðlan heits vatns sem bætt er út í kerið. Maltvökvinn er notaður til viskígerðarinnar, en afgangurinn nýttur í skepnufóður. Fróðir menn segja að beljur sem eru fóðraðar að einhverju leyti á slíku gúmmelaði losi um minna af metangasi úr gumpum sínum og því má segja að með drykkju viskís og bjórs, sé maður að stuðla að heilbrigðara umhverfi!
Að því loknu er maltvökvinn látinn í stór ker. Geri er blandað við vökvann og hann látinn gerjast í um það bil tvo sólarhringa. Í þessu ferli breytist maltvökvinn í hráan vínanda, oft nefndur vask.
Vaskið er nú sett í heljarstóra koparkatla, pot stills, eða potteimara, þar sem það er hitað/eimað. Þar sem suðumark alkóhóls er lægra en vatns, þá gufar alkóhólið upp fyrr og stígur upp í þar til gerð rör þar sem það er þétt með kælingu.
Í Skotlandi er viskí oftast tvíeimað. Við þessa fyrstu eimun eru ýmsar leifar af gerinu og ýmis önnur efni skiluð frá vaskinu. Að þessu loknu er vökvinn eimaður aftur til að framleiða maltvískí.
Þessi tvíeimun verður til þess að skosk viskí hafa meiri karakter heldur en t.d. írsk, sem eru þríeimuð og léttari og keimlík hvert öðru, með undantekningum þó. Hvert skoskt viskí ber meiri keim af hráefninu svo að segja sem veldur því að skosk viskí eru óhemju misjöfn, hvert viskí ber sterkan keim sinnar verksmiðju.
Síðan er gúmmelaðinu skellt á eikartunnur, oftast amerískar tunnur sem hafa verið notaðar til að þroska búrbonvískí, og látið þroskast þar í að minnsta kosti þrjú ár.
